Χωριά και οικισμοί

Φραγκοκάστελο

Ο κάμπος του Φραγκοκάστελλου βρίσκεται ανατολικά του δήμου και είναι ο μοναδικός στα νότια παράλια του νομού Χανίων και Ρεθύμνου. Οφείλει το όνομά του στο ομώνυμο μεσαιωνικό κάστρο που βρίσκεται στα νότια και το οποίο μετά από δραματικά ιστορικά γεγονότα, πέρασε στο χώρο των θρύλων και της μυθοπλασίας. Σύμφωνα με γεωλογικές μελέτες, ο κάμπος αναδύθηκε από τη θάλασσα πριν από ένα εκατομμύριο χρόνια. Βρίσκεται νότια των χωριών Πατσιανός και καψοδάσος.

Αρχαιολογικές έρευνες των τελευταίων τριάντα ετών, έφεραν στο φως κεραμικά ευρήματα από τη μεσομινωική (1800-1600π.χ.) και υστερομινωική (1600-1450π.χ.) περίοδο, τα οποία πιστοποιούν μόνιμη εγκατάσταση και παρουσία στη μικρή πεδιάδα. Πυκνότερα είναι τα ευρήματα από την υστερομινωική περίοδο και εξής, τα οποία καταδεικνύουν μια γενική ακμή. Ανατολικά του κάστρου στη σημερινή θέση του Αγ. Νικήτα υπήρχε η αρχαία πόλις με το όνομα Νικήτα. Εντοπίσθηκαν υπολείμματα δύο  ρωμαϊκών οικισμών, ενώ βορειοδυτικά του κάστρου έχει διαπιστωθεί η ύπαρξη ενός ακόμη. Στο σημείο αυτό και με επίκεντρο την παλαιοχριστιανική βασιλική του Αστράτηγου, του οποίου ερείπια βρίσκονται βόρεια του φρουρίου, φαίνεται πως εξακολουθούσε να υπάρχει οργανωμένος οικισμός κατά τον 6ο-7ο μ.χ. αιώνα, όπως φαίνεται από υπολείμματα τοιχοποιίας και λιθοσωρούς. Οι βασιλικές και ο οικισμός καταστράφηκαν από σεισμό. Κατόπιν η περιοχή εγκαταλείπεται πιθανόν λόγω των αραβικών επιδρομών. Οικιστική δραστηριότητα έχουμε και πάλι από τον 13ο αιώνα κατά την πρώιμη βενετοκρατία, όπου παρατηρείται ανέγερση ναών στις θέσεις των παλαιοχριστιανικών βασιλικών που προϋπήρχαν, ενώ βόρεια της πεδιάδας εμφανίζονται τα τρία χωριά, Πατσιανός, Καψοδάσος και Σκαλωτή.

Το 1371 ξεκινά από τους βενετούς η οικοδόμηση του φρουρίου, με σκοπό την απόκρουση των πειρατών και τον έλεγχο των ντόπιων ξεσηκωμών και ολοκληρώνεται το 1374. Έκτοτε  το κάστρο δεν χρησιμοποιήθηκε και σπάνια είχε φρουρά. Ώσπου το 1770 με την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, ο ίδιος και προκειμένου να προστατέψει τους υπόλοιπους Σφακιανούς, παραδίνεται στους Τούρκους εντός του κάστρου. Ένα χρόνο αργότερα και χωρίς ο Μεγάλος ηγέτης να ενδώσει στα πανούργα σχέδια και τις απειλές των Τούρκων, τον έγδαραν δημόσια στο Ηράκλειο. Το 1828 και ενώ ο αγώνας της εθνεγερσίας βρίσκεται σε εξέλιξη, στην περιοχή θα δοθεί μία σφοδρότατη μάχη,  από μικτή δύναμη Σφακιανών και Ηπειρωτών εναντίον των Τούρκων, η οποία θα στιγματίσει την πεδιάδα, γεννώντας τον θρύλο των 'Δροσουλιτών'. Ο κάμπος στα τέλη του 19ου αιώνα και μέχρι το 1950 περίπου,  καλλιεργείτο κατά τους χειμερινούς μήνες για σιτάρι. Δεδομένου του μεγέθους και την δυσκολία όργωσης του εδάφους με τα ζώα, καλλιεργείτο η μισή έκταση ανά δύο χρόνια. Το διάστημα εκείνο κτίστηκε και ο ανεμόμυλος που βρίσκεται δυτικά του φρουρίου για την παραγωγή αλευριού.

Σήμερα ο κάμπος είναι καλυμμένος σε μεγάλη έκταση από σύγχρονους ελαιώνες, με διάσπαρτες χαρουπιές κυρίως στα βόρεια και το χειμώνα με καλλιέργειες ψυχανθών για ζωοτροφή. Ο σημερινός οικισμός αρχίζει να υφίσταται στα τέλη της δεκαετίας του '70 με την έλευση επισκεπτών και τη δημιουργία καταλυμάτων. Δυτικά του φρουρίου βρίσκεται το καστρομονάστηρο με δίκλιτο ναό του Αγ. Χαραλάμπους και Εσταυρωμένου, που ιδρύθηκε το 1821 και πανηγυρίζει στις 10 Φλεβάρη.

Νότια του κάστρου βρίσκεται η ομώνυμη οργανωμένη παραλία με τη χρυσαφένια άμμο και τα καταγάλανα ρηχά νερά, που είναι ιδανική για μικρά παιδιά και οικογένειες. Άλλη μία πολύ ξεχωριστή και απόμερη παραλία, είναι η 'ορθή άμμος', η οποία βρίσκεται ανατολικά του Φραγκοκάστελλου και κατατάσσεται στις 10 ομορφότερες παραλίες της Κρήτης. Η παραλία σχηματίζεται από αμμόλοφους ύψους 40μ. περίπου. Υπάρχουν και άλλες πολύ όμορφες παραλίες, όπως της Αγ. Πελαγίας με τον ομώνυμο ναό και του Βάταλου. Γενικά κατά μήκος όλου του κάμπου, υπάρχουν παραλίες με πεντακάθαρα νερά και άμμο. Ανατολικά και προς τον δρόμο για Σκαλωτή δεξιά του δρόμου, βρίσκεται η πίστα απογείωσης αιωροπτερισμού. Δυτικά του κάστρου στα 100μ. βρίσκεται το λιμανάκι, όπου μπορείτε να ρίξετε το σκάφος σας, καθώς και να προμηθευτείτε φρέσκο ψάρι, νωρίς το πρωί.

Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τον τουρισμό, τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αμπελουργία, την μελισσοκομία και την αλιεία. Εδώ θα βρείτε ενοικιαζόμενα δωμάτια, διαμερίσματα και ξενώνες. Υπάρχουν αρκετά ταβερνάκια με ιδιαίτερες Σφακιανές γεύσεις. Το Φραγκοκάστελλο είναι ειδυλλιακός τόπος για διακοπές, αναψυχή, περιήγηση και δραστηριότητες, όλο το χρόνο. Ο ήλιος και η θάλασσα, τα φαράγγια και η φύση, καθώς και οι γλυκιές νύχτες με τον έναστρο ουρανό στη σκιά του κάστρου, συνθέτουν ένα μοναδικό  καλειδοσκόπιο. Όσοι από εσάς έχουν την τύχη να βρεθούν εδώ από το Νοέμβρη και μέχρι την άνοιξη θα απολαύσουν ιδιαίτερες, σπάνιες εμπειρίες και εικόνες, που θα σας ταξιδέψουν στο χώρο και στο χρόνο. Λόγω της γεωγραφικής του θέσης, δίπλα στη θάλασσα, στους πρόποδες των Λευκών Ορέων και με το τροπικό κλίμα που η φύση το έχει προικίσει, δημιουργούνται συνθήκες, όπου τα ουράνια τόξα και οι εναλλαγές των χρωμάτων της φύσης, δημιουργούν έναν παραμυθόκοσμο. Επίσης την ίδια εποχή ο κάμπος είναι σωστό μελισσολόι, λόγω της συγκομιδής της ελιάς. Για όσους το επιθυμούν, μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή καθώς και σε άλλες δραστηριότητες, όπως γνωριμία με το μέλι, τα ζώα και τα κτηνοτροφικά προϊόντα όπως το γάλα, η μυζήθρα και τα αρωματικά φυτά, κατόπιν συνεννόησης.

Επίσης μέσα στο φρούριο στεγάζεται μόνιμη λαογραφική έκθεση, με τεχνοτροπίες και έργα Σφακιανής δεσιάς. Όλα τα έργα είναι πρωτότυπα και είναι η δουλειά μιας ολόκληρης ζωής της λαϊκής καλλιτέχνιδος Κας Μαρί Ναξάκη, η οποία και δώρισε τη πολύτιμη συλλογή της στο δήμο μας το 2011. Παράλληλα, εκτίθεται άλλη μία συλλογή ζωγραφικής του Σφακιανού λαογράφου της περιοχής μας Κου Κανάκη Γερονυμάκη, με θέματα από την καθημερινότητα των Σφακίων του 19ου αιώνα. Στο φρούριο γίνονται κατά την καλοκαιρινή περίοδο, πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων για τις οποίες θα ενημερωθείτε από τα τουριστικά μας περίπτερα καθώς και από την ιστοσελίδα του δήμου μας. 

www.dimos-sfakion.gr 

Χώρα Σφακίων

Η χώρα Σφακίων, βρίσκεται δυτικά του επαρχιακού δρόμου που φτάνει στα Σφακιά από Βρύσες και είναι η έδρα του δήμου Σφακίων, της αστυνομίας και του λιμενικού σταθμού. Στο χωριό βρίσκεται το πολυδύναμο περιφερειακό ιατρείο Σφακίων, το οποίο και ανακαινίσθηκε πρόσφατα, χάρη στην συνεισφορά και κινητοποίηση κυρίως των ντόπιων κατοίκων όλου του δήμου. Επίσης εδώ υπάρχει ειρηνοδικείο, ταχυδρομείο, καθώς και νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο. Είναι το τελευταίο χωριό του παράλιου αμαξωτού δρόμου των Σφακίων. Από εκεί και μετά η επικοινωνία προς τα δυτικότερα παραλιακά χωριά γίνεται μέσω θαλάσσης.

Το χωριό είναι χτισμένο αμφιθεατρικά γύρω από το λιμάνι και ατενίζει το λιβυκό πέλαγος. Περιτριγυρίζεται από τους μεγάλους όγκους των λευκών Ορέων που σχεδόν απότομα καταλήγουν στη θάλασσα. Το όνομά του προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη 'Σφαξ' που σημαίνει χάσμα γης, λόγω των φαραγγιών της περιοχής. Κατά άλλη ερμηνεία προέρχεται από τις πικροδάφνες που υπάρχουν αυτοφυείς σε όλη την περιοχή και τοπικά ονομάζονται Σφάκες. Την περίοδο της βενετοκρατίας ο οικισμός αναφέρεται με την ονομασία Ομπρόσγιαλος. Τα επόμενα χρόνια αποκαλείται με το όνομα Σφακιά και κατόπιν φτάνει μέχρι τις μέρες μας ως Χώρα Σφακίων.

Δεν υπάρχει κάποια ένδειξη για ύπαρξη κατοίκων κατά τους αρχαίους χρόνους. Το παλαιότερο κτίσμα που υπάρχει, είναι το ενετικό κάστρο του 15ου-16ου αιώνα, το οποίο ονομαζόταν Σφακία (Sfachia) και βρίσκεται βόρεια του λιμανιού στο λόφο καστέλι , στον οποίο υπάρχει ένα μικρό, αλλά όμορφο πευκοδάσος. Αξίζει να ανηφορίσετε μέχρι εκεί και να απολαύσετε τη θέα. Το κάστρο χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά ως βάση του Providore, του κυβερνήτη της περιοχής κατά την Ενετοκρατία. Στη συνέχεια ανακαινίσθηκε και χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους. Το χωριό καταστράφηκε ολοσχερώς κατά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη το 1770, καθώς και κατά την επανάσταση του 1821. Το 1941, μετά το τέλος της μάχης της Κρήτης, εδώ συγκεντρώθηκαν αρκετές χιλιάδες συμμάχων στρατιωτών, κυρίως Αυστραλιανών και Νεοζηλανδών οι οποίοι και φυγαδεύτηκαν προς την Αίγυπτο. Υπάρχει μνημείο, δεξιά στο δρόμο για το λιμάνι.

Οι κάτοικοι από την βενετοκρατία και μέχρι την τουρκοκρατία, είχαν αναπτύξει την ναυτιλία και το εμπόριο με δικά τους πλοία. Αυτό αντανακλάται και στις οικίες τους, οι οποίες διέφεραν ποιοτικά και ποσοτικά από το καμαρόσπιτο που συνήθως συναντάμε σε όλα τα άλλα χωριά. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τον τουρισμό, την κτηνοτροφία και την αλιεία. Υπάρχουν οι συνοικίες Μπρόγιαλος, Μεσοχώρι, Θόλος, και Γεωργίτσι.

Εδώ θα βρείτε ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, διαμερίσματα, ταβέρνες και σνακ-μπαρ. Επίσης υπάρχουν φούρνοι, τυροκομείο, καταστήματα μίνι μάρκετ και αναμνηστικών, μηχανήματα ανάληψης χρημάτων ΑΤΜ, καθώς και βενζινάδικα. Για τους φίλους της κατάδυσης, στο λιμάνι υπάρχει καταδυτικό κέντρο. Για όσους έρθουν με το σκάφος τους, υπάρχει φυλασσόμενο πάρκινγκ όπου μπορείτε να αφήσετε το αυτοκίνητο και το τρέιλερ του σκάφους σας. Από το λιμάνι της Χώρας, φεύγουν καθημερινά καραβάκια για το Λουτρό, Αγία Ρουμέλη, Σούγια και Παλιόχωρα, καθώς και για το νησί της Καλυψώς, την όμορφη Γαύδο. Στη Χώρα υπάρχει δυτικά μία μικρή αλλά πολύ όμορφη παραλία η 'βρύση'. Δυτικότερα και στο δρόμο προς Ανώπολη βρίσκεται η ειδυλλιακή παραλία του Ίλιγγα, με βότσαλο και σπηλιές στα δύο άκρα. Συνεχίζοντας στον ίδιο δρόμο σε μικρή απόσταση, ξεκινά το μονοπάτι που οδηγεί στην παραλία γλυκά νερά, στην οποία μπορείτε να πάτε και με βάρκα από τη Χώρα. Ανατολικά του χωριού υπάρχουν 2 ακόμη παραλίες. Στο χωριό και τη γύρω περιοχή, υπάρχουν 46 από τις 100 εκκλησίες που υπήρχαν παλαιότερα. Κυριότερα πανηγύρια, του Αγ. Παντελεήμονα, του Χριστού, της Παναγίας, του Αγ. Αντωνίου που βρίσκεται σε σπήλαιο βόρεια του χωριού και έχει θαυμάσια αμφιθεατρική θέα, Αγ. Χαραλάμπους σε παραθαλάσσιο σπήλαιο και της Αγ. Τριάδας.

Η Χώρα είναι ιδανικός προορισμός για αναψυχή και περιήγηση στην άγρια ομορφιά της περιοχής, διαλέγοντας ανάλογα με τη διάθεσή σας, τα πεντακάθαρα νερά για κολύμπι, μικρές ή μεγάλες  εξορμήσεις για πεζοπορία, θαλάσσιες εκδρομές ή εκδρομές με το αυτοκίνητο. 

 

 

Χάρτης Σφακίων

Mobile friendly